Schuilkelderbezoek in Coronatijd

Vanaf het voorjaar van 2020  konden wij ons schuilkeldermuseum niet openen door de beperkingen die het Coronavirus aan bijeenkomsten en openstellingen oplegde. In september werden de beperkende maatregelen versoepeld en mochten wij onder strikte voorwaarden weer open gaan voor een beperkt aantal bezoekers, die vooraf moesten reserveren. Dit hebben we mogelijk gemaakt door een  reserveringssysteem op onze website. Wij zijn op deze manier drie keer open geweest in september en oktober. Onze werkgroepleden Lidwien en Leo ontvingen de bezoekers op aan de omstandigheden aangepaste wijze en maakten onderstaande reportage  van de openstelling op 18 oktober 2020, zodat u een beeld krijgt hoe een bezoek aan ons schuilkeldermuseum in Coronatijd verliep:

SCHUILEN  in het Schuilkeldermuseum, zondag 18 oktober 2020

Het bezoeken van dit museum is in deze tijd best bijzonder. Borden en pijlen en aanwijzingen uit de tijd van WOII + Koude Oorlog wezen de gevluchte mensen tijdens die jaren de weg naar beneden, in de goede richting om veilig te schuilen. Vandaag 18 oktober, waren er weer nieuwe borden en pijlen en aanwijzingen die de bezoeker veilig in de juiste richting begeleidden. De bezoekers zagen een stukje geschiedenis herleven. Covid-19 dwingt ons immers weer te schuilen, anno 2020. De geschiedenis van het Schuilkeldermuseum, onder de grond, blijft zo wel een actuele beleving.

Ook vandaag waren de bezoekers actief bezig met “Schuilen” door het dragen van mondkapjes, desinfectie vooraf, pijlen volgen en afstand houden. De bordjes doen hun werk en de bezoekers zijn de reserveringen en mondkapjes van overal elders blijkbaar inmiddels al gewend. Ook het registreren en afstand houden van elkaar was geen probleem. Alleen is het in de Schuilkelder met de altijd vochtige omgeving als brildrager met een mondkapje op praten en iets zien onmogelijk. De brillen zijn niet eventjes beslagen, maar blijven dat de hele middag. Een leuke anekdote was dat een jonge bezoeker van 6 jaar  beneden vroeg, waar mijn slaapkamer was.
Het reserveringssysteem werkte prima. Vorig jaar waren de drukte en de aandacht voor 75 jaar bevrijding geweldig, maar nu heb je meer persoonlijk contact en gesprekken. En de bezoekers konden ongestoord in alle rust het museum in detail bekijken.

De afgelopen maanden is het museum regelmatig geopend geweest en ontvingen wij zoveel mogelijk bezoekers. Toch hebben de nieuwe dringende adviezen van de regering de vrijwilligers van de werkgroep doen besluiten om het museum weer tijdelijk te sluiten. 

Zo gauw het mogelijk is gaan de beschermende, stalen deuren weer open om u opnieuw te ontvangen in dit uniek museum onder onze stad.

Klik op een foto om deze volledig te bekijken. Met dank aan de families Lamie, Pasveer, Pinckaers en Royen voor hun medewerking aan de reportage en hun toestemming  om deze foto’s te publiceren.

 

1000e Bezoeker van 2019

Op zondag 20 oktober mochten wij de 1000e bezoeker van dit seizoen verwelkomen: de heer Ger Slangen uit Bunde. Om dit gepast te vieren kreeg hij een exemplaar van het boekwerk “Schuilen in Maastricht 1940-1945” overhandigd door werkgroeplid en auteur van het boek Jos Notermans.
Het totaal aantal bezoekers van 2019 kwam zondag bij onze laatste openstelling van dit voor ons bijzondere museumjaar uit op 1142. Dit lijkt misschien niet veel voor een museum. Maar wij zijn een kleinschalig en verscholen museum dat slechts 8 keer per jaar gedurende twee uurtjes te bezoeken is. In de voorgaande jaren kwamen gemiddeld 150 – 200 bezoekers per seizoen.
Dit jaar was bijzonder door de viering van 75 jaar bevrijding van Maastricht, de cabaretvoorstelling in de Kazematten, de uitgave van het boekje Schuilen in Maastricht 1940-1945. En nu dus ook door een recordaantal bezoekers. Dit gesymboliseerd door de 1000e bezoeker Ger Slangen die u hierbij op de foto bij de overhandiging van het boekje ziet.

Geluidsproject “De Schuilenden”

Regelmatig verandert er iets in het museum, of is er onderhoud nodig. Het ontwerpwerk neemt Paul Tieman voor zijn rekening, Bram Borsboom de technische kant. Zo ook nu met het nieuwste project:
Het was al lange tijd een wens om iets in het museum te doen met de resultaten van het langlopende ‘oral history’-project van de werkgroep. Dat project heeft tot doel mensen die in de jaren 1940-45 geschuild hebben in Maastricht, te interviewen en op die manier antwoorden te vinden op de vele vraagtekens die bestaan rond die chaotische tijd. Lidwien van den Boorn heeft uit de interviews de meest pakkende zinnen op een rij gezet. Paul heeft er het illustratieve stukje scénografie “De Schuilenden” na 15 jaar eindelijk compleet mee gemaakt. Kijkend naar het werk hoor je nu heel zachtjes de vaak indrukwekkende ervaringen van de schuilers in je oor klinken. Paul heeft ze zelf ingelezen zodat ze volkomen anoniem blijven. Coen van der Gugten heeft het geluid verder bewerkt, gemonteerd en voor de apparatuur gezorgd. Zondag 20 oktober zijn De Schuilenden voor het eerst te beluisteren in het museum. Èn opnieuw te bekijken, want de tekst is vervangen door dit gedicht:

Theelepel Mobilisatie 1939

Wij zijn heel blij dat wij als werkgroep, die zich zo intensief bezig houdt met het schuilen in Maastricht, steeds vaker donaties krijgen in de vorm van voorwerpen uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog of Koude Oorlog. Zo ontvingen wij ook het hiernaast afgebeelde lepeltje.

Dit theelepeltje is  uitgegeven tijdens de mobilisatie van het Nederlandse leger in 1939. Op de steel staat de tekst: Nederland Paraat en in de bak de afbeelding van een soldaat met het jaartal 1939 in reliëf.

Nederland Paraat was in 1939 tijdens de algehele mobilisatie een veel gehoorde kreet die je ook op ansichtkaarten (ook in ons bezit) en op andere memorabilia uit die tijd terug vindt.

Dit mooie voorwerp is geschonken aan ons museum door de familie Metz uit Maastricht, in maart 2019.

Herinneringspenningen Valkenburg 1944

Tijdens de eerste opening van seizoen 2019  kwam de heer Han Snijders speciaal uit Doesburg (Gelderland) naar ons museum om ons twee herinneringsvoorwerpen aan te bieden voor onze collectie:

– een plaquette ‘Herinnering aan de grotdagen 1944’. Dit is een plaquettepenning ter herdenking van het verblijf van een groot deel van de bevolking van Valkenburg in de mergelgrotten gedurende de periode van de bevrijding in september 1944. In 1949 is deze uitgereikt aan de personen die in die periode hadden geholpen bij de evacuatie van de Valkenburgers naar de mergelgroeven. Met de voorstelling van een wapenschild met de afbeelding van een grotingang, gehouden door twee leeuwen.

– een draaginsigne met als opdruk  ‘BUFF 1944 Valkenburg’. Dit is een herinneringspenning van de organisatie die het schuilen van de bevolking in de grotten verzorgde (een soort BB). Wij weten echter niet wat “BUFF” precies betekent, maar willen dit wel heel graag achterhalen. Mocht u de betekenis van dit woord of afkorting weten, dan verzoeken wij u contact met ons op te nemen.

De beide objecten komen uit de nalatenschap van de heer Wim van Someren (overleden 1997) uit Dieren die in 1944 waarschijnlijk zat ondergedoken in of in de omgeving van Valkenburg.

Zijn afgelopen jaar overleden weduwe heeft de heer Han Snijders verzocht hiervoor een goede bestemming te vinden. En die hebben zij bij Schuilen in Maastricht… gevonden.

Boekje Maastrichts Silhouet over schuilkelders

In het kader van de herdenking van de 75e verjaardag van de bevrijding van Maastricht zal er in de bekende reeks Maastrichts Silhouet een boekje verschijnen over de schuilkelders in Maastricht in de Tweede Wereldoorlog. Paul Bronzwaer en Jos Notermans nemen de historische tekst voor hun rekening en Paul Tieman schrijft aanvullend een tekst over onze werkgroep en het schuilkeldermuseum. Het zal u niet verbazen dat de werkgroep Schuilen in Maastricht… aan de wieg van dit idee heeft gestaan. Uiteraard zal het boekje in september op passende wijze feestelijk worden gepresenteerd. We proberen u op de hoogte te houden van de ontwikkelingen.

In 1940 werden de kazematten herontdekt door buurtbewoners die op verkenning gingen om te bekijken of ze geschikt te maken waren als schuilkelder. 
Foto uit de collectie van dhr. Louis Morreau, die op deze foto zelf in het midden van de gang staat.

Viering 75 jaar bevrijding

Foto: Bron RHCL.     
Vanaf 12 september 1944 werden in Zuid-Limburg de eerste delen van Nederland bevrijd. De bevrijders bereikten een dag later Wyck en op de 14e Maastricht. Vanaf donderdag 12 september t/m zondag 15 september 2019, wordt de bevrijding van Maastricht 75 jaar geleden herdacht. Veel activiteiten zullen er dan plaatsvinden in Maastricht en omstreken.
Ook onze werkgroep Schuilen in Maastricht… zal aandacht schenken aan deze herdenking. Wij richten ons voornamelijk op de burgers die deze bevrijding hebben meegemaakt. Zij vierden feest, maar moesten ook nog af en toe schuilen, want de Duitsers gaven de strijd in Nederland pas op 5 mei 1945 definitief op.
Er zal in elk geval een tentoonstelling worden ingericht en ons schuilkeldermuseum zal extra geopend zijn, om u als bezoeker te ontvangen.

Triptiek “Mastreech weer vrij”

Dit drieluik is aan ons museum geschonken door de familie Vermin voor de viering van 75 jaar bevrijding van Maastricht in 2019. De Fonderie Millen van de familie Vermin was ook de maker van de gietijzeren ronde plaquette, die op de site staat. Opvallend is dat Maria op de plaquette hetzelfde uitziet/ uitstraalt als de Maria op het drieluik. 

Het drieluik is bij de Bevrijding in 1944 uitgegeven. Het ontwerp en de tekeningen zijn van Jérôme Goffin en hij heeft de prenten ook ingekleurd. De illustratie is ingekleurd met Engelse waterverf (aquarel).
De tekst is van Vic Vermin en het is in een oplage van 100 stuks gedrukt door drukkerij Veltman.
Schrijver en vertaler Vic Vermin publiceerde gedichten onder het pseudoniem Louis Mincan. Dit pseudoniem is een samenstelling van Louis als voornaam van zijn schoonvader, Min als laatste gedeelte van zijn eigen achternaam en Can als familienaam van zijn vrouw Wies van Can. (Met dank voor de informatie aan mevrouw A. Goffin, dochter van Jérôme Goffin).
 
Het drieluik is nummer 8 van 100 exemplaren, die uitgegeven zijn.

Om de teksten beter te lezen, klik op de foto’s hieronder zodat zij vergroot worden weergegeven.

Spreekbeurt Schuilen in WO II

In het voorjaar van 2018 hield Katoo, leerling van de Montessorischool te Maastricht haar spreekbeurt over “Schuilen in de Kazematten tijdens de tweede Wereldoorlog”. In het kader van deze spreekbeurt bezocht ze met haar klas ons Schuilkeldermuseum en de Kazematten waar tijdens de oorlog werd geschuild. De heer Herman Hartgerink, die zelf tijdens de oorlog hier had geschuild, ging mee gaf de kinderen een heel verhelderende en levendige toelichting op het schuilen. Samen met mevrouw Ita Crapels werd ook nog caponnière Holstein en een deel van de Kazematten bezocht. Van dit alles werden opnamen gemaakt door RTV Maastricht en deze reportage werd uitgezonden in het programma Vitrien op 29 juli 2018. Klik hier om deze uitzending nog eens te bekijken.

Herinneringsvoorwerpen

Kort na de Tweede Wereldoorlog werden gietijzeren plaquettes uitgegeven. Ze werden gegoten bij Fonderie Millen in het Bosscherveld in Maastricht. Deze plaquettes werden aangeboden aan de Amerikaanse bevrijders na de bevrijding van Maastricht. In de zomer van 2017 ontvingen wij ook een plaquette voor onze collectie ( zie foto). Deze werd ter beschikking gesteld door de familie Vermin uit Maastricht. Dit was ook de vroegere eigenaar van de Fonderie.

Ook ontvingen wij toen een asbak uit 1939, uitgegeven tijdens de mobilisatie. Deze asbak werd aan ons museum geschonken door Johan Moors, maquettebouwer  Maastricht-1867.

Binnenkort zijn deze  te zien in ons schuilkeldermuseum.